Nhắc đến ẩm thực Việt Nam người ta không chỉ nhắc đến sự đa dạng trong nguyên liệu, cách thức chế biến và thưởng thức món ăn mà còn nhắc đến văn hóa uống với những nét vô cùng độc đáo. Trong văn hóa uống của người Việt phải kể đến đầu tiên là thú thưởng trà.
Trà là thức uống phổ biến trên thế giới song cách thưởng trà lại có nhiều phong cách, trường phái khác nhau. Người Trung Hoa có trà kinh, người Nhật Bản có trà đạo, cách thưởng trà của người Việt có lẽ là sự tổng hợp của cả hai phong cách kinh và đạo.
Cách uống trà của người Việt xưa rất cầu kỳ, sang trọng và tao nhã. Người ta lưu tâm đến từng chi tiết nhỏ, nào là uống với ai, vào lúc nào, ấm pha trà loại nào, nước pha trà lấy từ đâu…Trà chỉ ngon khi có bạn hiền, pha bằng những giọt sương mai còn đọng trên lá sen lúc sáng sớm. Uống trà là để cảm nhận hương vị tinh túy của trà, tâm tư tĩnh lặng thanh tao, bớt ưu phiền, tăng hứng khởi khi đàm đạo với bạn bè.
Ngày nay mỗi vùng miền lại có cách thưởng trà khác nhau. Người miền Nam thích uống trà có ép hoa sen, hoa nhài để tăng hương thơm và thích dùng trà với đá. Người miền Bắc thích dùng trà tinh chất và uống nóng. Cách thưởng trà của miền Trung là sự tổng hợp, giao thoa của cả hai miền Nam – Bắc.
Với người Bắc, trà hay chè xanh từ lâu đã là thức uống quen thuộc với mọi gia đình. Người ta thưởng trà mọi lúc, mọi nơi, không gian sang trọng cũng có mà bình dân như vỉa hè cũng nhiều. Đặc biệt thú thưởng trà thanh lịch, trang nhã, cầu kỳ của người Hà Nội đã được nâng lên thành một nghệ thuật.
Thưởng trà không đơn thuần chỉ là thỏa mãn nhu cầu uống mà nó còn là nét văn hóa ứng xử. Khi thưởng trà, người ta uống từng ngụm nhỏ, nhâm nhi để thưởng thức hết cái thơm ngọt của trà và cảm nhận hơi ấm của chén trà đủ nóng bàn tay khi mùa đông lạnh giá. Thông qua chén trà, chủ nhà thể hiện lòng hiếu khách, thiện tình. Đáp lại tấm chân tình của người dâng trà, khách cũng dễ dàng thổ lộ tâm sự. Chủ và khách từ đó thêm tâm đầu ý hợp trong câu chuyện, mọi hận thù, đố kỵ cũng qua đó mà tan biến. Người tinh ý còn có thể nhận biết tình cảm, học vấn và xét đoán tâm lý người đối thoại khi dùng trà.
Cuộc sống ngày càng hiện đại, sự tất bật khiến người ta luôn thèm cảm giác thanh thản và nhẹ nhàng, thèm sự chia sẻ và lắng nghe giữa mọi người. Chính vì thế, bên cạnh biết bao thức uống giải khát tiện dụng và đắt tiền, trà vẫn có vị trí quan trọng trong ẩm thực Việt Nam. Thưởng trà – cái thú vui tao nhã nhiều khi cầu kỳ mang lại cảm giác ngây ngất được đắm mình trong hương thơm ngát nhẹ nhàng lan tỏa khắp da thịt khiến nhiều người khi đã “nghiện” rồi không thể dứt ra.
Mỗi khi Tết đến xuân về, ngồi bên ấm trà nóng trong không khí ấm cúng của gia đình, mọi người đều cảm thấy sức xuân đang đâm chồi nảy lộc như chính những mầm chè non đang vươn mình đón gió xuân. Giây phút nhâm nhi chén trà nóng là lúc tâm hồn thư thái nhất để nhìn lại một năm đã qua, hướng về tương lai tương sáng đầy lạc quan và hi vọng.
Theo MNHN